De beste samenwerkingen ontstaan niet aan een vergadertafel maar in de echte wereld. In gesprekken, in gedeelde nieuwsgierigheid en in vertrouwen dat langzaam groeit. Zo is het ook gegaan tussen Jurriaan Molenaar en mij.
Jurriaan en ik kennen elkaar bijna twintig jaar. Toen ik in Weesp kwam wonen, kruisten al snel onze wegen. Er was direct een klik. Niet omdat we hetzelfde werk deden maar omdat we op een vergelijkbare manier naar de wereld kijken. Met interesse in geschiedenis, cultuur, kunst, politiek en actualiteit. Onderwerpen waar je nooit over uitgepraat raakt.
Die gesprekken vinden meestal vrijdagmiddag plaats in Jurriaans atelier. Onder het genot van een biertje praten we over kunst, over boeken, over oude en nieuwe ideeën. Soms licht, soms stevig, vaak met humor.
Wie het werk van Jurriaan kent, herkent vast iets van die manier van kijken. Hij schildert architectuur: kantoren, banken, ramen, deuren, zwembaden en doorgangen. Vaak zijn het lege ruimtes. Strak, helder en bijna fotografisch. Wie langer kijkt, voelt dat er iets schuurt. De werkelijkheid klopt en toch ook weer niet helemaal.
Jurriaan noemt zijn werk zelf geconstrueerd realisme. Dat is een treffende omschrijving. Zijn schilderijen zijn uiterst precies opgebouwd. Lijn, licht en ruimte bepalen het beeld. Het perspectief is zorgvuldig geconstrueerd, bijna wetenschappelijk. Tegelijkertijd ontstaat er een subtiele vervreemding. De ruimtes zijn herkenbaar, maar lijken niet echt ergens te bestaan. Ze zijn anoniem, stil en geladen.
Toch gebeurt er veel. In de leegte ontstaat spanning. In de strakke lijnen zit twijfel. In de perfecte ruimte sluipt iets ongrijpbaars naar binnen.
Toen ik aan mijn boek werkte, voelde het daarom heel logisch om Jurriaan te vragen mee te werken aan de creatieve invulling. Hij weet hoe ik denk, waar ik door geraakt word en welke beelden passen bij de toon en de bedoeling van het boek.
Jurriaan heeft actief bijgedragen aan dat proces. Hij dacht mee over beeldmateriaal en maakte een fotosessie met mij in zijn atelier. Dat atelier is daardoor niet alleen een plek waar we jarenlang gesprekken voerden maar ook een plek die nu onderdeel is geworden van het boek. Een van zijn schilderijen, Exit uit 2014, is de omslag van Kwansel geworden. Een wit vlak, één donkere opening, een trap die omhoogvoert het duister in. Een uitweg die geen uitweg is. Precies de spanning waar het boek om draait.
Voor mij heeft dat veel betekenis. Een boek schrijven is persoonlijk. Je brengt ideeën naar buiten die lang in je hoofd hebben gezeten. Dan is het waardevol als iemand met wie je al zo lang verbonden bent, helpt om daar ook visueel vorm aan te geven. Zeker iemand met zo'n scherp oog voor ruimte, compositie en stilte.
De bijdrage van Jurriaan is daarmee meer dan praktisch geweest. Ze is ook een bevestiging van onze vriendschap, van al die vrijdagmiddagen, van gesprekken die alle kanten op gingen en vaak precies raakten aan waar het om draait: goed kijken, blijven denken en openstaan voor wat zich niet meteen laat verklaren.
Daarom is dit boek ook aan hem opgedragen. Met dank voor zijn kritische blik, zijn beelden, zijn atelier en onze vriendschap.